2012 Maya kehaneti kula\u011fa korkutucu gelir ama Maya takviminde 2012 bir son de\u011fil, bir \u00e7a\u011f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr: 21 Aral\u0131k 2012’de Uzun Say\u0131m takvimi 5.125 y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fck d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131, saya\u00e7 s\u0131f\u0131rland\u0131 ve yeni bir \u00e7a\u011f ba\u015flad\u0131. Takvim bitmedi, sayfas\u0131 \u00e7evrildi. Peki d\u00fcnya o g\u00fcn neden nefesini tuttu? \u00c7\u00fcnk\u00fc sade bir takvim bilgisi, elden ele dola\u015f\u0131rken bir k\u0131yamet s\u00f6ylentisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve aradan ge\u00e7en on d\u00f6rt y\u0131la ra\u011fmen bu hikaye h\u00e2l\u00e2 merak ediliyor.<\/p>\n
O g\u00fcn\u00fc hat\u0131rl\u0131yor musunuz? Televizyonda k\u0131yamet belgeselleri, gazetelerde “Maya takvimi yar\u0131n bitiyor” man\u015fetleri, telefonlarda yar\u0131 \u015faka yar\u0131 ciddi vedala\u015fmalar. Ben o d\u00f6nemde Maya takvimini y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum ve \u00e7evremdeki herkese ayn\u0131 c\u00fcmleyi kurup durdum: yar\u0131n sabah g\u00fcne\u015f yine do\u011facak, \u00fcstelik takvime g\u00f6re olduk\u00e7a anlaml\u0131 bir g\u00fcnde do\u011facak. Bu sitenin k\u00f6klerinin 2012’ye uzanmas\u0131 da tesad\u00fcf de\u011fil; o y\u0131l\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc, bende takvimin ger\u00e7e\u011fini anlatma ihtiyac\u0131n\u0131 do\u011furdu.<\/p>\n
Bu yaz\u0131da size o g\u00fcn takvimde ger\u00e7ekte ne oldu\u011funu, k\u0131yamet s\u00f6ylentisinin hangi yanl\u0131\u015f anlamalardan beslendi\u011fini ve y\u0131llar sonra ortaya at\u0131lan “asl\u0131nda k\u0131yamet 2020’deymi\u015f” iddias\u0131n\u0131n neden basit bir hesap hatas\u0131 oldu\u011funu anlataca\u011f\u0131m.<\/p>\n
Maya uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Uzun Say\u0131m takvimi bir kilometre sayac\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: ba\u015flang\u0131\u00e7 g\u00fcn\u00fcnden itibaren her g\u00fcn\u00fc tek tek sayar ve bu say\u0131y\u0131 gitgide b\u00fcy\u00fcyen basamaklarla yazar. Araban\u0131z\u0131n sayac\u0131nda haneler nas\u0131l 99.999’dan sonra 00.000’a d\u00f6n\u00fcyorsa, Uzun Say\u0131m’da da 13. baktun denen b\u00fcy\u00fck basamak 21 Aral\u0131k 2012’de doldu ve o g\u00fcn saya\u00e7 13.0.0.0.0 olarak yaz\u0131ld\u0131. Yakla\u015f\u0131k 5.125 y\u0131l s\u00fcren koca bir \u00e7a\u011f tamamlanm\u0131\u015f oldu. Sayac\u0131n basamaklar\u0131 g\u00fcn ile ba\u015flar: 20 g\u00fcn bir winal, 360 g\u00fcn bir tun, 20 tun bir katun, 20 katun da bir baktun eder. Yani baktun dedi\u011fimiz basamak tek ba\u015f\u0131na 144.000 g\u00fcn, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 394 y\u0131l tutar. Bu sayac\u0131n Tzolkin ve Haab \u00e7arklar\u0131yla nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Maya takvimi rehberinde<\/a> tek tek anlatt\u0131m.<\/p>\n \u0130\u015fin bana en dokunan taraf\u0131 \u015fu: o g\u00fcn\u00fcn Tzolkin burcu 4 Ahau olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Ben bu burca T\u00fcrk\u00e7ede I\u015f\u0131k diyorum (K’iche’ dilinde Ajpu); 20 G\u00fcn Burcunun sonuncusudur, tamamlan\u0131\u015f\u0131 ve atalar\u0131n miras\u0131n\u0131 temsil eder. \u00dcstelik Uzun Say\u0131m’\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 g\u00fcn\u00fc de 4 Ahau idi. Yani d\u00f6ng\u00fc, tam olarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 burca d\u00f6nerek kapand\u0131. Bir k\u0131yamet i\u00e7in fazla zarif bir final, \u00f6yle de\u011fil mi? Bu burcun hikayesini merak ederseniz I\u015f\u0131k burcu yaz\u0131s\u0131nda<\/a> derinle\u015febilirsiniz.<\/p>\n “Bitti” ile “tamamland\u0131” aras\u0131ndaki fark, b\u00fct\u00fcn bu hikayenin \u00f6zeti. Duvar takviminiz 31 Aral\u0131k’ta biter ama siz o ak\u015fam d\u00fcnyan\u0131n sonunu beklemezsiniz; gidip yeni takvim al\u0131rs\u0131n\u0131z. Aral\u0131k’\u0131n son sayfas\u0131 bir uyar\u0131 de\u011fil, bir davettir. Mayalar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 da tam olarak buydu.<\/p>\n S\u00f6ylentinin \u00e7ekirde\u011finde do\u011fru bir bilgi vard\u0131: Uzun Say\u0131m’\u0131n b\u00fcy\u00fck d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ger\u00e7ekten tamamlan\u0131yordu. Yanl\u0131\u015f olan, “d\u00f6ng\u00fc bitiyor” c\u00fcmlesinin kulaktan kula\u011fa “d\u00fcnya bitiyor” c\u00fcmlesine d\u00f6n\u00fc\u015fmesiydi. Hollywood’un 2012 filmi, kapak yapan dergiler ve pe\u015f pe\u015fe yay\u0131nlanan belgeseller bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131rd\u0131. \u0130\u015f \u00f6yle bir noktaya vard\u0131 ki NASA bile k\u0131yametin kopmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatan a\u00e7\u0131klamalar yay\u0131nlamak zorunda kald\u0131. Korku, takvim biliminden her zaman daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n Asl\u0131nda bu refleksi daha \u00f6nce de g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. 1999’dan 2000’e ge\u00e7erken bilgisayarlar\u0131n \u00e7\u00f6kece\u011fi s\u00f6ylenen o me\u015fhur milenyum gecesini hat\u0131rlay\u0131n: d\u00fcnya yine nefesini tuttu, sabah olunca hayat kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam etti. Belirsizlik insan\u0131 korkutur ve korkan insan tutunacak bir hikaye arar. Her \u00e7a\u011f e\u015fi\u011finde ayn\u0131 sahne kurulur; yaln\u0131zca dekor de\u011fi\u015fir. 2012’de dekor, be\u015f bin y\u0131ll\u0131k bir Maya takvimiydi ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda insanlar o geceyi bir yerlere s\u0131\u011f\u0131narak, bir \u015feylere inanarak ya da sadece merakla ekran ba\u015f\u0131nda bekleyerek ge\u00e7irdi.<\/p>\n Bir de me\u015fhur ta\u015f kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 var. K\u0131yamet haberlerinde d\u00f6n\u00fcp duran o yuvarlak, ortas\u0131nda dilini \u00e7\u0131karm\u0131\u015f bir y\u00fcz olan ta\u015f var ya; o ta\u015f Maya takvimi bile de\u011fildir. Aztek G\u00fcne\u015f Ta\u015f\u0131’d\u0131r. Yani d\u00fcnya y\u0131llarca yanl\u0131\u015f uygarl\u0131\u011f\u0131n ta\u015f\u0131na bak\u0131p yanl\u0131\u015f takvimden korktu. \u0130ki akraba sistemin nerede ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 Aztek ve Maya takvimi yaz\u0131s\u0131nda<\/a> bulabilirsiniz.<\/p>\n \u015eunu da a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yleyeyim: bilinen Maya yaz\u0131tlar\u0131 aras\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n sonunu tarif eden tek bir sat\u0131r yoktur. O tarihe de\u011finen \u00e7ok az say\u0131da yaz\u0131t vard\u0131r ve onlar da felaket de\u011fil, t\u00f6ren ve \u00e7a\u011f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc anlat\u0131r. K\u0131yamet senaryosu Maya topraklar\u0131ndan de\u011fil, bizim ekranlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n 2020 yaz\u0131nda sosyal medyada yeni bir dalga koptu: J\u00fclyen takviminden Gregoryen takvime ge\u00e7erken olu\u015fan kayma y\u0131llara b\u00f6l\u00fcn\u00fcp yeniden toplan\u0131nca, ger\u00e7ek biti\u015f tarihinin 21 Haziran 2020 oldu\u011fu iddia edildi. Zamanlamaya bak\u0131n: hepimiz evlere kapanm\u0131\u015ft\u0131k ve d\u00fcnya zaten tekinsiz bir y\u0131l ge\u00e7iriyordu. \u0130ddian\u0131n neden o kadar h\u0131zl\u0131 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek zor de\u011fil.<\/p>\n Hesap yine de yanl\u0131\u015ft\u0131, hem de iki ayr\u0131 yerden. Birincisi, J\u00fclyen ile Gregoryen takvim aras\u0131ndaki fark birikmi\u015f toplam bir farkt\u0131r; g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in 13 g\u00fcn eder, her y\u0131la yeniden eklenen bir kay\u0131p de\u011fildir. \u0130ddia bu fark\u0131 her y\u0131l i\u00e7in tekrar tekrar sayarak ortaya sekiz y\u0131ll\u0131k hayali bir kayma \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130kincisi ve daha \u00f6nemlisi: Uzun Say\u0131m tarih \u00e7evirmez, g\u00fcn sayar. Ba\u015flang\u0131\u00e7 g\u00fcn\u00fcnden beri ge\u00e7en her g\u00fcn sayaca bir ekler. O g\u00fcn\u00fc ister J\u00fclyen’e ister Gregoryen’e \u00e7evirin, say\u0131lan g\u00fcn ayn\u0131 g\u00fcnd\u00fcr. 13.0.0.0.0 hangi takvimle yazarsan\u0131z yaz\u0131n 21 Aral\u0131k 2012’ye denk gelir. Mesele bu kadar sade.<\/p>\n Bug\u00fcnden, yani 2026’dan geriye bak\u0131nca tablo daha da net g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yeni baktunun i\u00e7inde on \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k ve takvim tek bir g\u00fcn \u015fa\u015fmadan saymaya devam ediyor. Kehanet haberleri eskidi, man\u015fetler unutuldu; say\u0131m ise hi\u00e7 eskimedi. Bana sorarsan\u0131z 2012 hikayesinin as\u0131l dersi de bu: g\u00fcr\u00fclt\u00fc ge\u00e7er, \u00e7ark d\u00f6ner.<\/p>\n Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 kitaplardan okumak bana yetmedi; yerinden duymak istedim. 2011 y\u0131l\u0131nda Guatemala’ya gittim. Orada Maya Ya\u015fl\u0131lar Ulusal Konseyi’nin ba\u015f\u0131ndaki Don Alejandro Cirilo Oxlaj ile ve g\u00fcn say\u0131c\u0131s\u0131 olan e\u015fi Elizabeth Araujo ile tan\u0131\u015fma \u015fans\u0131m oldu. Don Alejandro’ya “Gezgin Kurt” da derler. K\u0131yameti sordu\u011fumda ald\u0131\u011f\u0131m cevap hep ayn\u0131 nazik d\u00fczeltmeydi: Mayalar bir felaket olaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 s\u00f6ylemedi. B\u00fcy\u00fck bir d\u00f6ng\u00fc kapan\u0131yordu ve yenisi a\u00e7\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n Beni as\u0131l etkileyen \u015fuydu: gelene\u011fin i\u00e7indeki insanlar korkmuyordu. Korku d\u0131\u015far\u0131dan gelmi\u015fti. Onlar 2012’yi bir e\u015fik olarak g\u00f6r\u00fcyordu; iki film karesi aras\u0131ndaki karanl\u0131k bo\u015fluk gibi. O bo\u015flukta film kopmaz ama hikaye y\u00f6n de\u011fi\u015ftirebilir. Ya\u015fl\u0131lar bu ge\u00e7i\u015fi bir ar\u0131nma ve toparlanma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 olarak anlat\u0131yordu. Ar\u0131nma s\u00f6z\u00fc kula\u011fa b\u00fcy\u00fck geliyorsa \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: yeni y\u0131la girerken evini ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 toplayan bir ailenin tela\u015f\u0131, gezegen \u00f6l\u00e7e\u011finde.<\/p>\n O \u00e7evrede s\u0131k an\u0131lan bir kehanet de Kartal ile Akbaba’n\u0131n bulu\u015fmas\u0131d\u0131r. Kartal akl\u0131n, teknolojinin yolunu; Akbaba kalbin, gelene\u011fin yolunu temsil eder ve yeni \u00e7a\u011fda ikisinin ayn\u0131 g\u00f6kte u\u00e7mas\u0131 beklenir. Yine orada duydu\u011fum bir s\u00f6z y\u0131llard\u0131r akl\u0131mdan \u00e7\u0131kmaz: en uzun yolculuk, ak\u0131ldan kalbe olan yolculuktur. Belki yan\u0131l\u0131yorum ama y\u0131llar i\u00e7inde \u015funu g\u00f6rd\u00fcm: 2012’yi bir son olarak bekleyenler hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131, bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak kar\u015f\u0131layanlar ise yola devam etti. Ben ikinci gruptay\u0131m.<\/p>\n Peki bu hikayeden bize ne kald\u0131? Bana kal\u0131rsa en de\u011ferli miras \u015fu fikir: zaman d\u00fcz bir \u00e7izgi de\u011fil, i\u00e7 i\u00e7e d\u00f6nen \u00e7arklard\u0131r ve bu \u00e7arklar\u0131n size \u00f6zel anlar\u0131 vard\u0131r. Tzolkin takviminde do\u011fdu\u011funuz g\u00fcn\u00fcn enerjisi 260 g\u00fcnde bir geri gelir; ben buna ruhsal do\u011fum g\u00fcn\u00fc diyorum. O g\u00fcnler sizin ki\u015fisel \u00f6l\u00e7e\u011finizdeki k\u00fc\u00e7\u00fck 21 Aral\u0131k’lar\u0131n\u0131zd\u0131r: bir d\u00f6ng\u00fc tamamlan\u0131r, yenisi a\u00e7\u0131l\u0131r, durup kendinize bakars\u0131n\u0131z. Bir de 65 g\u00fcnde bir kap\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7alan At\u0131l\u0131m G\u00fcnleriniz var; ben en berrak kararlar\u0131mdan birka\u00e7\u0131n\u0131 b\u00f6yle g\u00fcnlerde verdim, sonradan takvime bak\u0131nca g\u00f6rd\u00fcm. K\u0131yamet beklemeye gerek yok; kendi d\u00f6ng\u00fcn\u00fcz\u00fcn d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131n\u0131 bilmek, bu takvimin sundu\u011fu as\u0131l heyecan.<\/p>\n Kendi d\u00f6ng\u00fcn\u00fcz\u00fc merak ediyorsan\u0131z do\u011fum tarihinizi \u00fccretsiz Maya Burcu Hesaplay\u0131c\u0131<\/a>‘ya girin; G\u00fcn Burcunuzu ve Galaktik Ton’unuzu saniyeler i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. 20 burcun ne anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 Maya bur\u00e7lar\u0131 rehberinde<\/a> toplad\u0131m. Ruhsal do\u011fum g\u00fcnlerinizin ve size \u00f6zel g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00fcnlerin tam listesini isterseniz, Detayl\u0131 Rapor<\/a> bunlar\u0131 ki\u015fisel bir takvim olarak \u00f6n\u00fcn\u00fcze koyuyor.<\/p>\n Bitmiyor. Maya takvimi d\u00f6ng\u00fcseldir; 21 Aral\u0131k 2012’de 13. baktun tamamland\u0131 ve say\u0131m kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam etti. Guatemala’daki K’iche’ topluluklar\u0131 bug\u00fcn de ayn\u0131 say\u0131mla g\u00fcn tutuyor.<\/p>\n Hay\u0131r. Bilinen hi\u00e7bir Maya yaz\u0131t\u0131 d\u00fcnyan\u0131n sonunu tarif etmez. 2012, b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn tamamlanma tarihiydi ve Maya gelene\u011finde bir \u00e7a\u011f de\u011fi\u015fimi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, felaket olarak de\u011fil.<\/p>\n Baktun, Uzun Say\u0131m’\u0131n en b\u00fcy\u00fck basamaklar\u0131ndan biridir ve yakla\u015f\u0131k 394 y\u0131la denk gelir. 21 Aral\u0131k 2012’de bu basamaklar\u0131n 13’\u00fcnc\u00fcs\u00fc tamamland\u0131, saya\u00e7 13.0.0.0.0 olarak yaz\u0131ld\u0131 ve say\u0131m 14. baktunla kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam etti.<\/p>\n O g\u00fcn do\u011fan bebeklerin G\u00fcn Burcu 4 I\u015f\u0131k’t\u0131r, yani d\u00f6ng\u00fcy\u00fc tamamlayan bur\u00e7. 2012’nin di\u011fer g\u00fcnleri farkl\u0131 bur\u00e7lar ta\u015f\u0131r; kesin sonu\u00e7 i\u00e7in do\u011fum tarihini \u00fccretsiz Maya Burcu Hesaplay\u0131c\u0131’ya girmeniz yeterli.<\/p>\n K\u0131yamet kopmad\u0131 ama bir \u015fey ger\u00e7ekten de\u011fi\u015fti: milyonlarca insan Maya takviminin ad\u0131n\u0131 ilk kez o y\u0131l duydu. Madem ad\u0131n\u0131 duydunuz, bir ad\u0131m daha at\u0131n ve size ne s\u00f6yledi\u011fine bak\u0131n. Do\u011fum tarihinizi \u00fccretsiz hesaplay\u0131c\u0131ya<\/a> girin, kendi burcunuzu g\u00f6r\u00fcn. Siz 21 Aral\u0131k 2012’yi nas\u0131l hat\u0131rl\u0131yorsunuz? Yorumlara yaz\u0131n, sorular\u0131n\u0131z\u0131 da b\u0131rak\u0131n; hepsini okuyorum.<\/p>\nK\u0131yamet S\u00f6ylentisi Nereden \u00c7\u0131kt\u0131?<\/h2>\n
“Asl\u0131nda K\u0131yamet 2020’deymi\u015f” \u0130ddias\u0131 Neden Yanl\u0131\u015f?<\/h2>\n
Ya\u015fayan Mayalar Ne Diyor? Don Alejandro ile Kar\u015f\u0131la\u015fmam<\/h2>\n
Sizin Takviminizde de B\u00fcy\u00fck G\u00fcnler Var<\/h2>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n
Maya takvimi ne zaman bitiyor?<\/h3>\n
Maya takvimi bir k\u0131yamet tarihi verdi mi?<\/h3>\n
13. baktun ne demek?<\/h3>\n
21 Aral\u0131k 2012’de do\u011fanlar\u0131n Maya burcu nedir?<\/h3>\n