Maya burcu Maymun (K’iche’ dilinde B’atz), Tzolkin takviminin on birinci G\u00fcn Burcudur; yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, sanat ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hepimizin i\u00e7inde ya\u015famaya devam eden \u00e7ocu\u011fu anlat\u0131r. B’atz s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc K’iche’ dilinde iplik demektir ve Mayalar bu burcu zaman\u0131n dokumac\u0131s\u0131 diye anar.<\/p>\n
Bir dokuma tezgah\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u0130plikler tek tek s\u0131radan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; usta eller onlar\u0131 birbirine ge\u00e7irince ortaya desen \u00e7\u0131kar. Mayalara g\u00f6re zaman da tam b\u00f6yle dokunur: her g\u00fcn bir ilmek, her hayat bir desen. Maymun g\u00fcn\u00fc do\u011fanlar o tezgah\u0131n ba\u015f\u0131na do\u011fu\u015ftan oturur.<\/p>\n
Bu yaz\u0131da \u00f6nce ipli\u011fin ve dokumac\u0131n\u0131n hikayesini anlataca\u011f\u0131m; sonra Maymun ki\u015fili\u011fini, g\u00f6lgesini ve \u00e7aresini konu\u015faca\u011f\u0131z. Kapan\u0131\u015fa do\u011fru da 5 Maymun do\u011fmu\u015f Sertab Erener’in Ya\u015fam A\u011fac\u0131’na bakaca\u011f\u0131z. Eurovision gecesini hat\u0131rlayanlar i\u00e7in tan\u0131d\u0131k bir desen \u00e7\u0131kacak ortaya.<\/p>\n
B’atz’\u0131n ipli\u011fi s\u0131radan bir iplik de\u011fildir. Maya d\u00fc\u015f\u00fcncesinde b\u00fct\u00fcn bur\u00e7lar\u0131 ve b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 birbirine ba\u011flayan g\u00f6r\u00fcnmez bir a\u011f vard\u0131r; insan yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ruhsal birlik o a\u011f\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcr. Bu a\u011f\u0131n simgesi Maymun’dur. Gelenek onu bu y\u00fczden yaln\u0131z sanat\u00e7\u0131 olarak de\u011fil, ba\u011f kuran ve birle\u015ftiren g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
Ba\u011flama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7ok somut bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da var. Maya b\u00fcy\u00fckleri, Maymun g\u00fcn\u00fcnde ba\u015flayan evliliklerin ve ili\u015fkilerin g\u00fc\u00e7l\u00fc, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc bir ba\u011f kuraca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Nikah ve t\u00f6ren i\u00e7in bu g\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilmesi bo\u015funa de\u011fildir; d\u00fc\u011f\u00fcm atmay\u0131 en iyi bilen g\u00fcnden bereket beklenir.<\/p>\n
Y\u00f6n ailelerinde Maymun, Bat\u0131’n\u0131n \u00fcyesidir: g\u00fcne\u015fin topra\u011fa indi\u011fi, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 zengin bur\u00e7lar\u0131n y\u00f6n\u00fc. Bu ailenin adlar\u0131n\u0131 uyum b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tek tek g\u00f6receksiniz.<\/p>\n
Gelenek Maymun insan\u0131n\u0131 \u00e7ekici, zeki, konu\u015fkan ve duygular\u0131n\u0131 saklamayan biri diye tarif eder. \u0130lgi alan\u0131 \u00e7oktur, merak\u0131 ondan da \u00e7oktur. Bir toplulukta fark edilmemesi neredeyse imkans\u0131zd\u0131r; k\u00f6\u015feye \u00e7ekilmek istese bile esprisi, zekas\u0131 ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 onu \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla ilginin merkezine ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Maymun do\u011fu\u015ftan sanat\u00e7\u0131 ve zanaatkard\u0131r. En parlak alan\u0131 sahne sanatlar\u0131d\u0131r: oyunculuk, dans, m\u00fczik, k\u0131sacas\u0131 onu sahneye koyan her \u015fey. Gelene\u011fin meslek listesi de ilgin\u00e7tir; sanat\u00e7\u0131 ve dans\u00e7\u0131n\u0131n yan\u0131nda ebe, fizyoterapist ve terapist say\u0131l\u0131r. \u0130lk bak\u0131\u015fta alakas\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, oysa bu meslekler de bir insana eliyle ve eme\u011fiyle can suyu verir. Do\u011fuma e\u015flik etmek de bir t\u00fcr yarat\u0131c\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Bir not daha d\u00fc\u015felim: Maymun, Tzolkin’in en \u015fansl\u0131 bur\u00e7lar\u0131ndan say\u0131l\u0131r. Evlilikte, \u00e7ocuklarda, parada ve kariyerde talih genelde ondan yanad\u0131r. Yo\u011fun duygular\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ara s\u0131ra insanlardan uzakla\u015fmay\u0131 se\u00e7ebilir; ama k\u00fcsl\u00fck uzun s\u00fcrmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc oyun arkada\u015fs\u0131z oynanmaz.<\/p>\n
En yal\u0131n haliyle Maymun, i\u00e7imizdeki \u00e7ocu\u011fu temsil eder. Evin duvar\u0131na resim yapan, keman\u0131 eline al\u0131p kendi kafas\u0131na g\u00f6re \u00e7alan, her \u015feyi kurcalayan o \u00e7ocuk. Masum, merakl\u0131, yarat\u0131c\u0131 ve komik. Yeti\u015fkin olarak g\u00f6revimiz bu \u00e7ocu\u011fu korumakt\u0131r; kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda o bize ilham ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Y\u0131llar i\u00e7inde \u015funu g\u00f6rd\u00fcm: bu konuda toplumca iki uca savruluyoruz. Ya tamamen yeti\u015fkin kesilip \u00e7ocukla ba\u011f\u0131 kopar\u0131yoruz ya da b\u00fct\u00fcn sistemi reddedip ba\u015f\u0131bo\u015f bir isyana demir at\u0131yoruz. Sa\u011fl\u0131kl\u0131s\u0131 ikisinin konu\u015fmas\u0131d\u0131r. Sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yan bir yeti\u015fkin ile ona ilham f\u0131s\u0131ldayan bir \u00e7ocuk, ayn\u0131 bedende, bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fayabilir.<\/p>\n
Bu enerjiyi evimden de tan\u0131yorum. K\u0131z\u0131m daha iki ya\u015f\u0131na gelmeden evin her k\u00f6\u015fesini ke\u015fif alan\u0131na \u00e7evirmi\u015fti; her nesne oyuncak, her ses m\u00fczikti. Bir e\u011fitimimde de benzer bir sahne ya\u015fad\u0131m. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan biri ba\u015ftan sona soru ya\u011fd\u0131r\u0131yordu; bu ne, \u015fu neden b\u00f6yle, o nereden geliyor. Dayanamay\u0131p sordum: Maymun musunuz? Evet \u00e7\u0131kt\u0131. Merak, bu burcun parmak izidir.<\/p>\n
Peki bu denge pratikte neye benzer? Merak\u0131 bast\u0131rmak yerine ona haftada birka\u00e7 saatlik me\u015fru bir yer a\u00e7mak diyebilirim. Sorunuzu susturmay\u0131n, sorun; kurcalay\u0131n, s\u00f6k\u00fcn, deneyin. Maymun i\u00e7in merak bir kusur de\u011fil, yak\u0131t\u0131n kendisidir ve doyurulmad\u0131\u011f\u0131nda huzursuzlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bir de \u00e7ocukluk hayallerinizi tazeleyin: yedi ya\u015f\u0131ndaki halinize bug\u00fcn ne i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlatsan\u0131z g\u00f6zleri parlar m\u0131yd\u0131? Cevap hay\u0131rsa, tezgahta de\u011fi\u015ftirilecek bir iplik var demektir.<\/p>\n
Maymun’un s\u0131nav\u0131, tezgahta ayn\u0131 anda \u00e7ok iplik a\u00e7makt\u0131r. Merak her kap\u0131y\u0131 \u00e7alar; on proje ba\u015flar, \u00fc\u00e7\u00fc yar\u0131m kal\u0131r, ikisi unutulur. Bir konuda ustala\u015facak kadar uzun kalamamak, gelene\u011fin bu bur\u00e7 i\u00e7in not etti\u011fi ana zorluktur.<\/p>\n
\u0130kinci g\u00f6lge egodur. “En iyisini ben bilirim, kimsenin pe\u015finden gitmem” c\u00fcmlesi Maymun’dan zaman zaman duyulur. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00fczeldir; fakat sahne bir alk\u0131\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse oyun ka\u00e7\u0131\u015fa d\u00f6ner ve hayat\u0131n kendisinden rol \u00e7almaya ba\u015flar. Bunlar birer huydur, h\u00fck\u00fcm de\u011fil. Bur\u00e7 bir aynad\u0131r; g\u00f6lgeyi g\u00f6sterir ki ayar \u00e7ekebilelim.<\/p>\n
Gelene\u011fin bu burca yazd\u0131\u011f\u0131 re\u00e7ete tek kelimelik: \u00fcretmek. Maymun \u00fcretirken iyile\u015fir. Ama da\u011f\u0131n\u0131k \u00fcretim de\u011fil; bir tezgah se\u00e7ip ipli\u011fi orada dokumaya devam etmek. Bir enstr\u00fcman, bir defter, bir at\u00f6lye. Merak g\u00fcnd\u00fcz istedi\u011fi kadar gezinsin, ak\u015fam olunca el ayn\u0131 tezgaha d\u00f6ns\u00fcn. Da\u011f\u0131lan dikkat b\u00f6yle toplan\u0131r, yar\u0131m i\u015fler b\u00f6yle biter.<\/p>\n
\u0130kinci re\u00e7ete olgunlukla ilgili. Maymun’un olgunluk yolu F\u0131rt\u0131na<\/a>‘ya, yani topluma \u00e7\u0131kar. H\u00fcner bende kals\u0131n diyen Maymun k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr; \u00f6\u011freten, payla\u015fan, bildi\u011fini \u00e7evresine da\u011f\u0131tan Maymun b\u00fcy\u00fcr. Payla\u015ft\u0131k\u00e7a ego yumu\u015far; alk\u0131\u015f ihtiyac\u0131n\u0131n yerini ba\u011f kurman\u0131n kal\u0131c\u0131 keyfi al\u0131r. Zaten siz her \u015feyi ba\u011flayan iplik de\u011fil miydiniz?<\/p>\n Payla\u015fman\u0131n somut hali de var: bir \u00e7\u0131rak al\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck bir at\u00f6lye a\u00e7\u0131n, bildi\u011finizi anlatan bir kay\u0131t b\u0131rak\u0131n. Maymun hemen her i\u015fi \u00e7abuk \u00f6\u011frenir, \u00fcstelik \u00f6\u011frendi\u011fini kendine saklamak ona a\u011f\u0131r gelir. Gelenek burada a\u00e7\u0131k konu\u015fur; bu burcun ruhunu en \u00e7ok doyuran \u015fey alk\u0131\u015f de\u011fil, aktarmakt\u0131r. Sahnede kalabal\u0131\u011f\u0131n alk\u0131\u015f\u0131 biter, aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131z h\u00fcner ba\u015fkas\u0131n\u0131n elinde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak g\u00fcnlerin diline kulak verin. Tzolkin \u00e7ark\u0131nda Maymun g\u00fcn\u00fc her yirmi g\u00fcnde bir geri gelir ve gelenek o g\u00fcn\u00fc yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa, i\u00e7indeki \u00e7ocukla bulu\u015fmaya ve ba\u011f kurmaya ay\u0131r\u0131r. T\u0131kanm\u0131\u015f bir i\u015fi o g\u00fcn a\u00e7may\u0131, yar\u0131m kalan bir defteri o g\u00fcn elinize almay\u0131 deneyin. Kendi burcunuzun g\u00fcn\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmak, kendi r\u00fczgar\u0131n\u0131zla yelken a\u00e7maya benzer.<\/p>\n 4 Aral\u0131k 1964 do\u011fumlu Sertab Erener, Tzolkin say\u0131m\u0131nda 5 Maymun g\u00fcn\u00fc do\u011fmu\u015f. 5. ton, on \u00fc\u00e7 basamakl\u0131 merdivenin ilk yar\u0131s\u0131nda g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplayan, elindeki i\u015fi sahiplenen bir basamakt\u0131r. \u015eimdi 2003’\u00fcn o Eurovision gecesini hat\u0131rlay\u0131n: \u015fark\u0131, kost\u00fcm, koreografi ve sahne oyunu tek desende dokunmu\u015f bir g\u00f6steriydi ve koca bir \u00fclkeyi ayn\u0131 sevince ba\u011flad\u0131. B’atz’\u0131n tarifini sahnede ar\u0131yorsan\u0131z oradan ba\u015flay\u0131n.<\/p>\n Ya\u015fam A\u011fac\u0131’na bak\u0131nca desen koyula\u015f\u0131yor. Kamusal y\u00fcz\u00fc anlatan Erkek kolunda Y\u0131lan oturuyor: karizman\u0131n ve ya\u015fam g\u00fcc\u00fcn\u00fcn burcu. Sahnedeki manyetizma ile o g\u00fc\u00e7l\u00fc ses, bu kolun imzas\u0131d\u0131r. Gen\u00e7lik koltu\u011funda Gece<\/a> var: \u015fafa\u011f\u0131 bekleyen umudun burcu. Sahne \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meden \u00f6nce vokalde ge\u00e7en y\u0131llar bu koltu\u011fun hikayesine g\u00fczel oturur. Rehber koltu\u011funda ise F\u0131rt\u0131na, yani toplum oturuyor; olgunla\u015ft\u0131k\u00e7a sanat\u0131n\u0131 daha geni\u015f kitlelerle bulu\u015fturan bir yol haritas\u0131. Bir Maymun i\u00e7in bundan iyi pusula olmaz: h\u00fcner zaten var, istikamet toplum. Di\u015fi kolundaki Toprak da tabloyu tamaml\u0131yor; perde arkas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan planl\u0131 ak\u0131l.<\/p>\n Ya\u015fam A\u011fac\u0131 okumas\u0131n\u0131n bir de zamanlama boyutu var. Gelenek hayat\u0131 on \u00fc\u00e7er y\u0131ll\u0131k evrelere b\u00f6ler: ilk on \u00fc\u00e7 y\u0131l Gen\u00e7lik koltu\u011funun, 26 ile 39 aras\u0131 \u00f6z burcuna yeniden do\u011fu\u015fun, 52 sonras\u0131 ise Rehber koltu\u011funun d\u00f6nemidir. Bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n ilk y\u0131llardaki tonuyla olgunluk d\u00f6nemindeki tonu neden bu kadar farkl\u0131 olabiliyor, cevab\u0131 burada. Ayn\u0131 hesap sizin i\u00e7in de i\u015fler; hangi ya\u015fta hangi koltu\u011fun konu\u015ftu\u011funu bilmek, ge\u00e7mi\u015fteki baz\u0131 d\u00f6neme\u00e7leri geriye d\u00f6n\u00fcp anlamland\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Destek \u00f6rnekler tezgah\u0131 zenginle\u015ftiriyor. Taylor Swift, 13 Aral\u0131k 1989, 6 Maymun: \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 hikaye dokuyarak yazan bir s\u00f6z ustas\u0131; her alb\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131 sonu belli bir masal gibi kurar, dinleyen milyonlar o masal\u0131n i\u00e7inde kendi ipli\u011fini bulur. David Bowie, 8 Ocak 1947, 4 Maymun: her alb\u00fcmde yeni bir karakter \u00f6ren, bin y\u00fczl\u00fc bir sahne \u00e7ocu\u011fu. \u0130ki ayr\u0131 ku\u015fak, iki ayr\u0131 tezgah, ayn\u0131 iplik. Kendi a\u011fac\u0131n\u0131z\u0131n dokuz koltu\u011funda kimlerin oturdu\u011funu merak ediyorsan\u0131z Detayl\u0131 Rapor<\/a> hepsini tek tek anlat\u0131yor.<\/p>\n Gelenek Maymun’un Bayku\u015f, Timsah, \u00d6l\u00fcm ve di\u011fer Maymunlarla rahat anla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bayku\u015f derinli\u011fiyle oyuna a\u011f\u0131rl\u0131k katar, Timsah ba\u015flang\u0131\u00e7 enerjisiyle yeni tezgahlar a\u00e7ar, \u00d6l\u00fcm bitirmeyi \u00f6\u011fretir; Maymun da hepsinin hayat\u0131na ne\u015fe ta\u015f\u0131r.<\/p>\n Onu b\u00fcy\u00fcten bur\u00e7lar Kartal, F\u0131rt\u0131na, Gece, Geyik ve yine Maymun’dur. Dikkat ederseniz bu liste Bat\u0131 ailesinin ta kendisi, yani Maymun’un \u00f6z y\u00f6n\u00fc. Kendi y\u00f6n\u00fcn\u00fczden biriyle y\u00fcr\u00fcmek her zaman konforlu ba\u015flamaz; ama insan\u0131 en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcten ayna odur. \u0130yi ya da k\u00f6t\u00fc bur\u00e7 yoktur; rahat ettiren e\u015f vard\u0131r, geli\u015ftiren e\u015f vard\u0131r. Yirmi burcun tamam\u0131n\u0131 yan yana g\u00f6rmek isterseniz Maya bur\u00e7lar\u0131 rehberi<\/a>ni a\u00e7\u0131n.<\/p>\n Maymun (K’iche’ dilinde B’atz), Tzolkin takviminin on birinci G\u00fcn Burcudur. Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, sanat ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u00e7imizdeki \u00e7ocu\u011fu temsil eder; B’atz s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc iplik anlam\u0131na gelir ve Mayalar bu burcu zaman\u0131n dokumac\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n Gelenek en ba\u015fta sahne sanatlar\u0131n\u0131 sayar: oyunculuk, dans ve m\u00fczik bu burcun do\u011fal alan\u0131d\u0131r. Meslek listesinde ayr\u0131ca ebe, fizyoterapist ve terapist yer al\u0131r; el i\u015fleri ve zanaat da Maymun’a iyi gelir.<\/p>\n Dikkati tek konuda uzun s\u00fcre tutamamak ve bir i\u015fte ustala\u015fmadan yenisine ge\u00e7mektir. \u00c7are yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa d\u00fczenli bir alan a\u00e7mak, yani tek tezgah se\u00e7ip orada derinle\u015fmektir.<\/p>\n Maya b\u00fcy\u00fckleri Maymun g\u00fcn\u00fcnde ba\u015flayan evliliklerin ve ili\u015fkilerin g\u00fc\u00e7l\u00fc, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc bir ba\u011f kuraca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bu inan\u00e7, burcun her \u015feyi birbirine ba\u011flayan iplik ve a\u011f sembol\u00fcnden gelir.<\/p>\n Tezgah\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7me s\u0131ras\u0131 sizde. Do\u011fum tarihinizi \u00fccretsiz Maya Burcu Hesaplay\u0131c\u0131<\/a>‘ya yaz\u0131n; G\u00fcn Burcunuzu ve Galaktik Ton’unuzu bir dakikada g\u00f6r\u00fcn. Maymun \u00e7\u0131karsa \u00e7ocukken en sevdi\u011finiz oyunu yorumlara yaz\u0131n, i\u00e7inizdeki \u00e7ocu\u011fa selam olsun. Sorular\u0131n\u0131z\u0131 da bekliyorum; elimden geldi\u011fince hepsine cevap veriyorum.<\/p>\nSertab Erener: 5 Maymun’un Sahnesi<\/h2>\n
Maymun Hangi Bur\u00e7larla Uyumlu?<\/h2>\n
S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/h2>\n
Maya burcu Maymun ne demek?<\/h3>\n
Maymun burcu hangi mesleklere yatk\u0131nd\u0131r?<\/h3>\n
Maymun burcunun zorlu\u011fu nedir?<\/h3>\n
Maymun g\u00fcn\u00fc evlilik i\u00e7in neden \u015fansl\u0131 say\u0131l\u0131r?<\/h3>\n